Uraz Biczowy (smagnięcie biczem) – Fakty Naukowe

Wizyty u różnych specjalistów prowadzą zwykle do odmiennej „specjalistycznej” diagnostyki i leczenia. Niniejsza strona i jej zakładki, opiera się na danych naukowych zawartych w niżej wymienionej literaturze naukowej, która zawiera kolektywną wiedzę i doświadczenia zróżnicowanej grupy wybitnych lekarzy i naukowców klinicznych reprezentujących najważniejsze dziedziny z zakresu medycyny i rehabilitacji całego świata:

Uraz typu whiplash

Uraz biczowy (uraz smagnięcie biczem) to uraz, który powoduje rozwiniecie się zespołu urazu biczowego  (w języku ang. Whiplash Associated Disorders, skrót WAD). WAD to głównie uszkodzenie tkanek miękkich, który obejmuje grupę jednostek chorobowych, które są bardzo różne od ich podmiotów, rokowania i leczenia. Czyli WAD to grupa różnego rodzaju schorzeń i dolegliwości, które zaczynają się rozwijać po urazie biczowym, i które mogą występować do końca życiaZespół urazu biczowego jest niedoszacowany, nawet przez specjalistów.

Zespół urazu typu whiplash (WAD), czyli następstwa urazu na pierwszy rzut oka są skomplikowane, bo prawie nikt o głównych schorzeniach rozwijających się po urazie biczowym nie słyszał (również lekarze), ale z drugiej strony mechanizm uszkodzeń jest prosty. Uraz kręgosłupa powoduje nadmierne/spoczynkowe napięcie mięśni szyi, te uciskają na nerwy i dochodzi do uszkodzeń nerwów na poziomie nadgarstków i łokci. Schorzenia te, nazywają się pourazowy zespół górnego otworu klatki piersiowej czyli Thoracic Outlet Syndrome (TOS) i zespół podwójnego uszkodzenia aksonu czyli Double Crush Syndrome (DCS). Problem rozwija się, ucisk się zwiększa i dochodzi do uciśnięcia tętnicy, a to prowadzi do udaru/uszkodzenia mózgu co może objawiać się uszkodzeniem wzroku, zaburzeniem mowy itp. To jest oczywiście bardzo uproszczona definicja, gdyż uraz powoduje i wiele innych uszkodzeń, które powodują łańcuch niekorzystnych zjawisk medycznych. 

Naukowcy porównali uraz biczowy (uraz smagnięcie biczem) do efektu motyla, gdyż pozornie niewielka kolizja powoduje poważną niepełnosprawność. Niestety siły jakie oddziaływają na ciało człowieka podczas „niewielkiego” wypadku samochodowego są bardzo duże. Zjawisko to wyjaśniono w zakładce dowody.

WAD może przyjąć dwie główne postaci: dolegliwości mogą występować przez krótki okres czasu (około trzy miesiące) lub schorzenia mogą występować przewlekle, czyli do końca życia pacjenta. Pacjenci, którzy po 6 miesiącach nadal wymagają leczenia uważa się, że mają przewlekły WAD (niektóre źródła podają, że już po 3 miesiącach). Przewlekły WAD rozwija się u około 15-40% pacjentów.  

Mechanizm powstawania uszkodzeń jest dość prosty, uszkodzenie pierwotne indukuje uszkodzenie wtórne, uszkodzenie wtórne powoduje uszkodzenie trzeciorzędne przez co pacjenci „nagle” zaczynają chorować na wiele problemów, które rzadko są łączone z urazem biczowym.

Typowym dla WAD jest nasilanie się dolegliwości przy ruchach kręgosłupa szyjnego lub wysiłku wymaganego do utrzymywania postawy. Czynności takie jak prowadzenie samochodu, a nawet spacer powodują nasilenie się dolegliwości.

Schorzenia i dolegliwości, które mogą wystąpić po urazie biczowym (uraz smagnięcie biczem) to lista kilkudziesięciu różnego rodzaju schorzeń:

  • Różnego rodzaju bóle, głowy, szyi, barków, ramion, rąk, pleców, klatki piersiowej, uszu, szczęki, twarzy itp.
  • Problemy z utrzymaniem równowagi
  • Różnego rodzaju problemy ze wzrokiem, typowym jest diplopia (podwójne widzenie) lub niewyraźne widzenie
  • Parestezje i osłabienie siły mięśniowej, czyli mrowienia i drętwienia, spowodowane uciskiem/podrażnieniem nerwów i korzeni nerwowych na wysokości szyi. Podrażnienia te zwykle są niewidoczne w badaniu MRI.
  • Udar mózgu
  • Rozwarstwienie tętnicy szyjnej i tętnicy kręgowej
  • Tremor czyli drżenie mięśni
  • Kręcz szyi
  • Przejściowa niepamięć całkowita
  • Porażenie nerwu podjęzykowego
  • Porażenie nerwu krtaniowego
  • Problemy psychiczne: problemy z koncentracją, problemy ze snem, objawy lękowe, depresja, afazja (problemy z porozumiewaniem się), niestabilność psychiczna

I wiele, wiele innych dolegliwości.

Częstym schorzeniem rozwijającym się po urazie biczowym jest TOS. Jest to podrażnienie/ucisk  pęczka nerwów, żyły i tętnicy na wysokości szyi. Ucisk ten nie jest widoczny na MRI, ale ucisk ten często powoduje uszkodzenie układu nerwowego na wysokości nadgarstków i łokci co łatwo jest wychwytywane w badaniu przewodnictwa nerwowego. Uszkodzenie układu nerwowego na wysokości łokci i nadgarstków spowodowane podrażnieniem nerwów na wysokości szyi to zjawisko medyczne Double Crush Syndrome (DCS). Na podstawie uszkodzeń DCS, diagnozuje się TOS, ale są też inne sposoby bo nie we wszystkich przypadkach dochodzi do uszkodzeń DCS.

TOS może powstać w wyniku gojenia się mięśni szyi (mięśni pochyłych) lub/i w wyniku spoczynkowego napięcia mięśni szyi. Podczas procesu gojenia się mięśni powstaje tkanka bliznowata (blizny), która zaczyna podrażniać splot nerwowy, ten problem rozwija się i dochodzi do zwiększenia ucisku, przez co objawy się nasilają. 

WAD niestety jest niedoszacowany, nawet przez specjalistów, gdyż nie są brane pod uwagę następstwa wypadku w szczególności jeśli chodzi o TOS i DCS. Jest to problem, również wśród ekspertów, którzy mają dokonać oceny w dziedzinie ubezpieczeń (biegli sądowi).  W Polsce jest to ogromny problem, gdyż nie ma jeszcze ani jednego wyroku gdzie biegli rozpoznaliby WAD, a chorych z przewlekłym WAD jest około 34 tysięcy mieszkańców (więcej informacji w zakładce Dochód OC).

Prawie we wszystkich przypadkach do urazu biczowego dochodzi przy niskiej  prędkości (mniej niż 20km/h), kiedy samochód zostaje uderzony w tył, w którym zmiana prędkości odbywa się w osi podłużnej pojazdu.

Test przy prędkości 16km/h: Należy zwrócić uwagę na głowę, która zostaje wprowadzona w ruch z pewnym opóźnieniem, a następnie prędkość głowy osiąga dużo większą prędkość niż prędkość siedzenia/samochodu (więcej informacji w zakładce dowody.)

Uraz biczowy (uraz smagnięcie biczem) nie dotyczy tylko szyi, często dochodzi do urazu głowy, nawet jeśli nie ma kontaktu głowy z obiektem. Prawdziwe zaburzenia neuropsychologiczne występują często po urazie biczowym, najczęściej 6-8 miesięcy po urazie. W od 15 do 25% ten neuropsychologiczny zespół może ewoluować przewlekle i może być błędnie diagnozowany jako „syndrom odpowiedzialności cywilnej”. Rzadko występują zmiany makroskopowe, na ogół mikroskopijne zmiany mózgu zostały ujawnione.

Do zaburzeń pracy mózgu również przyczynia się nadmierne napięcie mięśniowe obręczy szyi co utrudnia dopływ i odpływ krwi do/z mózgu.

Subiektywny charakter większości objawów i możliwość kompensacji finansowej może tworzyć podstawę do tak zwanej „hipotezy kompensacyjnej”. Jednak obecnie nie ma wystarczających danych, aby zaakceptować tę hipotezę. Hipotezy w jaki sposób odszkodowanie może wpłynąć na przebieg WAD szybko jest akceptowane przez większość społeczeństwa (mimo braku dowodów). Według specjalistów nie ma dowodów wskazujących na znaczną różnicę między tymi pacjentami, którzy złożyli wniosek o odszkodowanie i tych, którzy tego nie zrobili. Nie trudno zauważyć, że błędne wnioski są wyciągane przez ludzi (w tym lekarzy), którzy nie posiadają wystarczającej wiedzy.

Objawy psychiczne po urazie biczowym są częstym zjawiskiem, występują u 37% pacjentów po 3 miesiącach, 35% w ciągu 1 roku, a 35% w ciągu 3 lat po urazie kręgosłupa szyjnego, są to głównie depresje, lęk i chwiejność emocjonalna.

Badanie radiologiczne kręgosłupa szyjnego po urazie biczowym są ogólnie normalne, z wyjątkiem możliwości utraty fizjologicznej lordozy szyi (prosta szyja jak widać wyżej, na zdjęciu RTG). Ta utrata lordozy wskazuje na występowanie spoczynkowego napięcia mięśni które powoduje TOS.

Badanie MRI nie jest wstanie z obrazować małych złamań lub przemieszczeń drobnych fragmentów złamanych kości.

W pierszej fazie WAD zazwyczaj występuje nadmierne napięcie mięśni na co wskazuje utrata lordozy następnie dochodzi do uszkodzeń układu nerwowego, uszkodzeń wzroku itd. Ten proces trawa przez tygodnie, miesiące a nawet lata.

Wielu pacjentów z WAD doświadcza bezlitosnej sztywności karku i bólu. To nieprawidłowe napięcie mięśniowe wydaje się być przyczynowo związane z centralnym zaburzeniem kontroli postawy, która rozwija się wtórnie przy urazie ucha wewnętrznego.

Leczenie przewlekłego WAD jest bardzo trudne, gdyż dotyczy wielu dziedzin medycyny a głównym problemem może być tkanka bliznowata (blizny), na które jak powszechnie wiadomo nie ma lekarstwa. Skuteczność leków u przewlekle chorych jest ograniczona do ich  działania leczniczego i przez niekorzystne skutki uboczne. Pacjenci często radzą sobie lepiej kiedy wiedzą co im dolega i jak mają postępować, niestety wiedza na temat WAD wydaje się być skutecznie skrywana.

Podeszły wiek i płeć nie jest przyczyną bólu i rozwijaniem się schorzeń. Przewlekłość wynika z kilku zmian fizjologicznych, które występują zarówno w obwodowym jak i ośrodkowym układzie nerwowym w pierwszych tygodniach po wypadku (po urazie smagnięcie biczem).

Reklamy